Υπάρχουν κάποιοι εργάτες που ακόμα και όταν σωπαίνουν, παραμένουν ζωντανοί στην μνήμης μας. Ένας από αυτούς στέκει ακίνητος στο καρνάγιο του Μπουρζίου στη Λέρο.
Πρόκειται για τον «R. ARSENALE», έναν χειροκίνητο εργάτη (salpancore) που κουβαλάει πάνω του τις ιστορίες ενός ολόκληρου νησιού, από την εποχή της Ιταλοκρατίας μέχρι σήμερα.
Η επιγραφή στην πλάτη του είναι η ταυτότητά του και δεν αφήνει περιθώρια αμφιβολίας για την προέλευσή του: “R. ARSENALE” (Regio Arsenale).
Δεν ήταν ένα απλό εμπορικό μηχάνημα. Ανήκε στο Ιταλικό Βασιλικό Ναυτικό (Regia Marina) και κατασκευάστηκε σε κάποιον από τους μεγάλους ναυστάθμους (όπως της La Spezia ή της Βενετίας) για να υπηρετήσει το «αβύθιστο αεροπλανοφόρο» που ονομαζόταν τότε Λέρος.
Στην Τέχνη της Ναυτικής μηχανικής στις αρχές του 20ού αιώνα, η δύναμη δεν προερχόταν από το ρεύμα, αλλά από τα μπράτσα και την δύναμη των ναυτών.
Στις τετράγωνες υποδοχές της κεφαλής του, οι ναύτες τοποθετούσαν μακριά ξύλινα δοκάρια και περπατώντας κυκλικά, μετέτρεπαν την σωματική τους δύναμη σε περιστροφική κίνηση, δαμάζοντας καδένες και συρματόσχοινα.
Η Καστάνια στο κάτω μέρος ήταν ο φύλακας άγγελος των ναυτών. Ένα κρίσιμο εξάρτημα που επέτρεπε την κίνηση μόνο προς μία κατεύθυνση, εμποδίζοντας το βάρος της άγκυρας να παρασύρει τους άνδρες πίσω που θα ήταν μια κίνηση θανάσιμη.
Ακόμα και σε ένα τέτοιο σκληρό εργαλείο, οι Ιταλοί πρόσθεσαν έναν κομψό ανάγλυφο διακοσμητικό δακτύλιο, συνδυάζοντας τη χρηστικότητα με τη ναυτική αισθητική.
Από τα Λεπίδα στο Μπουρζί…. Μεταφέρθηκε από το υδατοδρόμιο των Λεπίδων τη δεκαετία του ’50 στο καρνάγιο του αείμνηστου μάστρο-Λευτέρη. Εκεί ο Ιταλός εργάτης συνεργάστηκε για χρόνια με τον γιο του, το Γιαβρί, συνεχίζοντας να προσφέρει τις υπηρεσίες του στην ανέλκυση των καϊκιών.
Σήμερα, πακτωμένος στην τσιμεντένια βάση του, ο «Ιταλός» δεν ζητάει πια τίποτα. Μοιάζει με τους παλιούς ανθρώπους που αφού έδωσαν τις μάχες τους με την αρμύρα και τις φουρτούνες, τώρα απολαμβάνουν τη σιωπή αγναντεύοντας τη θάλασσα.
Δεν είναι πια ένα εργαλείο δουλειάς. Είναι ένα βιομηχανικό γλυπτό, ένα ζωντανό κειμήλιο που μας θυμίζει πως η ιστορία του τόπου μας είναι γραμμένη με σίδερο, ιδρώτα και θάλασσα.
Ευχαριστώ όλους αυτούς που με την προφορική ιστορία τους γεμίζουν την ψυχή μου με γνώση και εμπειρίες, για αυτό το υπέροχο νησί!
Ευχαριστώ όλους εσάς που διαβάζετε την ιστορία αυτού του τόπου!
Ευχαριστούμε άλλη μία φορά κύριε Ντιπιερο.
Πάντα ενδιαφέρουσες ιστορίες, τις πιο πολλές φορές άγνωστες σελίδες της Λέρου. Την επόμενη φορά που θα πάμε εκεί θα το προσέξουμε πιο πολύ, έχει τώρα μια άλλη σημασία.