Σε σημαντικές αλλαγές στο καθεστώς επιβολής προστίμων για εκπρόθεσμες φορολογικές δηλώσεις προχωρά το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, βάζοντας τέλος σε μια χρόνια στρέβλωση του Κώδικα Φορολογικών Διαδικασιών.
Με το νέο πλαίσιο, περιορίζονται δραστικά οι περιπτώσεις επιβολής των διοικητικών προστίμων ύψους 100, 250 ή 500 ευρώ σε φορολογούμενους και επιχειρήσεις που υποβάλλουν δηλώσεις με καθυστέρηση, όταν δεν προκύπτει ουσιαστική φορολογική επιβάρυνση.
Ποιες δηλώσεις απαλλάσσονται από πρόστιμα
Η βασική αλλαγή, που προβλέπεται στο άρθρο 37 του νόμου 5301 και ισχύει από τις 15 Μαΐου 2026, αφορά περιπτώσεις όπου δεν προκύπτει φόρος προς πληρωμή ή το ποσό είναι ιδιαίτερα χαμηλό.
Συγκεκριμένα, δεν θα επιβάλλονται πλέον πρόστιμα για:
Εκπρόθεσμες αρχικές δηλώσεις φορολογίας εισοδήματος όταν το εκκαθαριστικό είναι μηδενικό ή πιστωτικό, καθώς και όταν ο φόρος που προκύπτει δεν ξεπερνά τα 100 ευρώ.
Εκπρόθεσμες δηλώσεις πληροφοριακού χαρακτήρα, οι οποίες δεν δημιουργούν υποχρέωση καταβολής φόρου.
Εκπρόθεσμες αρχικές ή τροποποιητικές δηλώσεις έμμεσων φόρων, τελών ή εισφορών – πλην ΦΠΑ και φόρου μεταβίβασης ακινήτων – όταν το οφειλόμενο ποσό δεν υπερβαίνει τα 100 ευρώ.
Εκπρόθεσμες δηλώσεις παρακρατούμενων φόρων, εκτός από φόρους τυχερών παιγνίων, εφόσον το ποσό προς απόδοση είναι έως 100 ευρώ.
Ειδικές προβλέψεις για ανήλικους και γονείς
Το νέο καθεστώς προβλέπει επίσης απαλλαγή από πρόστιμα για δηλώσεις που υποβάλλονται:
Για λογαριασμό ανηλίκων.
Από ενήλικες για φορολογικές υποχρεώσεις που αφορούν περίοδο κατά την οποία ήταν ανήλικοι.
Για εισοδήματα ανήλικων τέκνων που δηλώνονται μαζί με το εισόδημα των γονέων.
Τι αλλάζει στον ΦΠΑ
Για τις εκπρόθεσμες δηλώσεις ΦΠΑ, τα πρόστιμα δεν καταργούνται πλήρως, ωστόσο περιορίζονται σημαντικά.
Ειδικότερα, όταν δεν προκύπτει φόρος προς πληρωμή, το πρόστιμο διαμορφώνεται πλέον στα 100 ευρώ, αντί για τα 250 ή 500 ευρώ που ίσχυαν μέχρι σήμερα ανάλογα με την κατηγορία της επιχείρησης ή του επαγγελματία.
Παράλληλα, καταργείται το πρόστιμο των 100 ευρώ για τα ειδικά καθεστώτα ΦΠΑ.
«Ανάσα» και για τροποποιητικές δηλώσεις
Απαλλαγή από πρόστιμα προβλέπεται και για πολλές εκπρόθεσμες τροποποιητικές δηλώσεις.
Συγκεκριμένα, δεν επιβάλλεται πρόστιμο:
Όταν από τροποποιητική δήλωση φορολογίας εισοδήματος προκύπτει επιπλέον φόρος έως 100 ευρώ.
Σε τροποποιητικές δηλώσεις ΦΠΑ ή παρακρατούμενων φόρων, εφόσον η αρχική δήλωση είχε υποβληθεί εμπρόθεσμα.
Αναδρομική ισχύς και επιστροφές χρημάτων
Οι νέες ρυθμίσεις έχουν αναδρομική ισχύ από τις 19 Απριλίου 2024.
Αυτό σημαίνει ότι φορολογούμενοι που έχουν ήδη πληρώσει πρόστιμα για παραβάσεις που πλέον απαλλάσσονται, θα δικαιούνται επιστροφή χρημάτων ή συμψηφισμό των ποσών.
Η ΑΑΔΕ αναμένεται να εκδώσει οδηγίες για τη διαδικασία διαγραφής, επιστροφής ή επανυπολογισμού των προστίμων.
Σε περιπτώσεις όπου το πρόστιμο δεν έχει ακόμη εισπραχθεί ή βεβαιωθεί, η διαδικασία θα διακόπτεται αυτόματα, ενώ όπου προβλέπεται μείωση και όχι πλήρης διαγραφή, θα γίνεται επανυπολογισμός της οφειλής και επιστροφή των επιπλέον ποσών.
