Τον τελευταίο καιρό, η Δικαιοσύνη βρίσκεται στο επίκεντρο της πολιτικής ζωής. Όχι μόνο ως θεσμός, αλλά ως καθημερινή εμπειρία του πολίτη.
Ίσως, όμως, ήρθε η ώρα να εισάγουμε έναν όρο που λείπει από τον δημόσιο διάλογο:
τη Νησιωτική Δικαιοσύνη.
Όχι ως σύνθημα, ούτε ως ρητορική επιλογή‧ αλλά ως πραγματική πολιτική ανάγκη.
Ως το δικαίωμα των νησιωτών να ζουν με ίσους όρους σε σχέση με την ηπειρωτική Ελλάδα.
Γιατί το άδικο δεν είναι αφηρημένη έννοια. Εκκολάπτεται στην καθημερινότητα:
Ξεκινά, όταν ένας άνθρωπος χωρίς τα απαραίτητα προσόντα καταλαμβάνει μια θέση ευθύνης υπονομεύοντας την αξιοκρατία.
Συνεχίζεται, όταν η πρόσβαση στη χρηματοδότηση δεν είναι ισότιμη — όταν, σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ (2024), μόλις το 25% των δανείων κατευθύνεται στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις.
Εντείνεται με την ακρίβεια, τις στρεβλώσεις της αγοράς και τα καρτέλ.
Οξύνεται από παράτυπες και συχνά ανήθικες πρακτικές ορισμένων funds, που μετατρέπουν την οικονομική πίεση των πολιτών σε μηχανισμό άνισης μεταχείρισης.
Και κλιμακώνεται ακόμη περισσότερο στα νησιά!
Εκεί όπου η νησιωτικότητα, παρ’ ότι συνταγματικά αναγνωρισμένη, δεν μεταφράζεται σε ουσιαστικές πολιτικές.
Είναι δίκαιο ένας ασθενής από νησί να αναγκάζεται να μεταβαίνει στην Αθήνα για μια σοβαρή επέμβαση και να επωμίζεται το κόστος διαμονής και μετακίνησης;
Είναι δίκαιο η ενέργεια και τα βασικά αγαθά να είναι ακριβότερα στα νησιά από ό,τι στην υπόλοιπη χώρα;
Είναι δίκαιο οι εποχικά εργαζόμενοι να εργάζονται εντατικά για λίγους μήνες, να λαμβάνουν περιορισμένη στήριξη και τελικά να φορολογούνται σαν να έχουν σταθερό εισόδημα;
Είναι δίκαιο η μετακίνηση να μετατρέπεται σε πολυτέλεια;
Αν αυτά θεωρούνται κανονικότητα, τότε πρόκειται για μια άνιση Ελλάδα.
Η Νησιωτική Δικαιοσύνη δεν είναι διεκδίκηση προνομίων. Είναι απαίτηση ισονομίας.
Και μπορεί να αποκτήσει ουσιαστικό περιεχόμενο:
Συγκεκριμένες προτάσεις νησιωτικής δικαιοσύνης
- Πλήρης κάλυψη εξόδων μετακίνησης, διαμονής και διατροφής για ασθενείς και έναν συνοδό από νησιά.
- Στοχευμένη μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στα καύσιμα για τα νησιά, ώστε να μειωθεί το κόστος ζωής.
- Ενίσχυση του Μεταφορικού Ισοδύναμου ή Πλαφόν για αεροπορικά και ακτοπλοϊκά εισιτήρια μόνιμων κατοίκων των νησιών.
- Ειδικό φορολογικό καθεστώς για εποχικά εργαζόμενους, που λαμβάνει υπόψη την εποχικότητα του εισοδήματος.
- Βιώσιμες ρυθμίσεις οφειλών στα μέτρα του οφειλέτη, που να λαμβάνουν υπόψη την εποχικότητα και την ευαλωτότητα του τουρισμού, με υποχρεωτική συμμετοχή των funds σε διαδικασία ρύθμισης πριν από κάθε πλειστηριασμό.
- Επιδοτούμενη εκπαίδευση στον τουρισμό, μέσω Ταμείου Ανάκαμψης:
οι εργαζόμενοι, εφόσον το επιλέγουν, να εκπαιδεύονται και να λαμβάνουν συμπληρωματική οικονομική ενίσχυση. - Στήριξη φοιτητών από ακριτικά νησιά, με επιδότηση στέγασης και μετακίνησης.
Η Νησιωτικότητα δεν είναι τοπικό ζήτημα.
Είναι ζήτημα εθνικής συνοχής.
Ίσως, λοιπόν, ήρθε η ώρα για μια Εθνική Χάρτα Νησιωτικής Δικαιοσύνης, που θα εξισορροπεί στην πράξη τις ανισότητες μεταξύ νησιωτικής και ηπειρωτικής Ελλάδας.
Και εδώ τίθεται ένα κρίσιμο ερώτημα:
αν δεν υπάρξει κοινή διεκδίκηση από τους εκπροσώπους των νησιωτικών περιοχών, ποιος θα αναλάβει αυτήν την ευθύνη;
Η δικαιοσύνη δεν κρίνεται μόνο στους θεσμούς.
Κρίνεται στην καθημερινότητα.
Στο κόστος ζωής.
Στην πρόσβαση στην υγεία.
Στην εργασία.
Στις ευκαιρίες.
Και αν δεν αποκατασταθεί εκεί, τότε δεν μπορεί να πείσει κανέναν.
Γιατί, τελικά, η ισότητα δεν πρέπει να εξαρτάται από το πού ζει κανείς. Τα κριτήριά της πρέπει να είναι η δικαιοσύνη, οι ίσες ευκαιρίες και η ουσιαστική πρόσβαση όλων στα ίδια δικαιώματα. Τότε, και μόνο τότε, θα μιλάμε για πραγματική ισότητα!
Παναγιώτης Κουνάκης
Αναπ. Γραμματέας Τουρισμού
