Η Σύμη, η Λέρος, η Κάρπαθος, η Αστυπάλαια και η Πάτμος, που έχουν κηρυχθεί σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης λόγω της λειψυδρίας, αλλά και οι ΔΕΥΑ και οι υπηρεσίες ύδρευσης νησιωτικών δήμων, είναι στο επίκεντρο μιας ολιστικής πρότασης και παρέμβασης του Μάνου Κόνσολα προς τους Υπουργούς Περιβάλλοντος και Ενέργειας και Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής.
Ο Μάνος Κόνσολας αναφέρει ότι οι αυξημένες ανάγκες σε κατανάλωση νερού λόγω της τουριστικής κίνησης αλλά και της λειψυδρίας, είναι δύσκολο να καλυφθούν και για αυτό απαιτείται μια ολιστική διαχείριση και αντιμετώπιση του προβλήματος με αποτελεσματικά μέτρα.
Τονίζει χαρακτηριστικά ότι:
-οι υδροδοτικές ανάγκες της Καρπάθου αυξάνονται κατά 344% τη θερινή περίοδο.
– ο Δήμος Λέρου το 2025 ενισχύθηκε με το ποσό των 327.600,00€ για τη λειτουργία και συντήρηση των μονάδων αφαλάτωσης για ένα χρόνο, αλλά οι ανάγκες για το 2026 και τα επόμενα χρόνια παραμένουν και είναι πιεστικές,
– η ΔΕΥΑ του Δήμου Σύμης έχει οφειλές ύψους δύο εκατομμυρίων ευρώ προς τη ΔΕΗ από την ενεργειακή κατανάλωση στις μονάδες αφαλάτωσης.
Ο κ. Κόνσολας χαρακτηρίζει ως τα κυριότερα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι ΔΕΥΑ και οι υπηρεσίες ύδρευσης των νησιωτικών περιοχών τα εξής:
– Υψηλές χρεώσεις ενεργειακής κατανάλωσης των μονάδων αφαλάτωσης στα νησιά. Αν δεν αντιμετωπιστεί το πρόβλημα, θα έχουμε διόγκωση των οφειλών των ΔΕΥΑ και των νησιωτικών Δήμων στη ΔΕΗ ή μετακύλιση του κόστους στους καταναλωτές.
– Οφειλές που έχουν προς τη ΔΕΗ, οι ΔΕΥΑ και οι νησιωτικοί δήμοι με αποτέλεσμα να δημιουργείται ένα καθεστώς οικονομικής ασφυξίας.
– Ελλείψεις εξειδικευμένου και έμπειρου προσωπικού, αλλά και αδυναμία διαχείρισης δημόσιων συμβάσεων από τις ΔΕΥΑ των νησιών και τις υπηρεσίες ύδρευσης των νησιωτικών δήμων. Καταγράφονται, επίσης, αδυναμίες στην περιβαλλοντική αδειοδότηση έργων ύδρευσης και αφαλάτωσης.
– Κενό ψηφιακού μετασχηματισμού των ΔΕΥΑ και των υπηρεσιών ύδρευσης των Δήμων στα ζητήματα διαχείρισης υδάτων, αλλά και επεξεργασίας και επαναχρησιμοποίησης λυμάτων.
Ο Μάνος Κόνσολας καταθέτει έξι (6) συγκεκριμένες προτάσεις που μπορούν να δώσουν λύση σε αυτά τα προβλήματα:
1ον: Δεκαετές πρόγραμμα τεχνικής βοήθειας των ΔΕΥΑ και των νησιωτικών δήμων με την αξιοποίηση ευρωπαϊκών και εθνικών πόρων.
2ον: Καθιέρωση χαμηλού τιμολογίου ή κάλυψη μέρους του ενεργειακού κόστους των μονάδων αφαλάτωσης στα νησιά από τον κρατικό προϋπολογισμό για να μειωθεί το λειτουργικό κόστος και να μην επιβαρυνθούν οι πολίτες.
3ον: Ειδικό πλαίσιο ρύθμισης οφειλών των ΔΕΥΑ και των νησιωτικών δήμων προς τη ΔΕΗ.
4ον: Ευέλικτες διαδικασίες αδειοδότησης Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας που θα παρέχουν ενέργεια στις μονάδες αφαλάτωσης των νησιών.
5ον: Ειδικό χρηματοδοτικό πρόγραμμα με δικαιούχους ΔΕΥΑ και υπηρεσίες ύδρευσης νησιωτικών Δήμων για τη δημιουργία υποδομών επαναχρησιμοποίησης του νερού.
6ον: Μελέτες αξιοποίησης των δυνατοτήτων που παρέχει η ΑΙ (τεχνητή νοημοσύνη) από τις ΔΕΥΑ και τις υπηρεσίες των νησιωτικών δήμων ανά περίπτωση.
Το πλήρες κείμενο της πρότασης που κατέθεσε ο Μάνος Κόνσολας προς τους Υπουργούς Περιβάλλοντος και Ενέργειας και Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής είναι:
Κύριοι Υπουργοί,
Η λειψυδρία, αλλά και οι αυξημένες ανάγκες κατανάλωσης νερού στις νησιωτικές περιοχές λόγω του τουρισμού, έχουν δημιουργήσει νέα δεδομένα.
Μόνο στο νομό της Δωδεκανήσου έχουν κηρυχθεί σε κατάσταση εκτάκτου ανάγκης η Αστυπάλαια, η Κάρπαθος, η Πάτμος, η Λέρος και η Σύμη.
Οι αυξημένες ανάγκες σε κατανάλωση νερού λόγω της τουριστικής κίνησης, αλλά και της λειψυδρίας είναι δύσκολο να καλυφθούν και για αυτό απαιτείται μια ολιστική διαχείριση και αντιμετώπιση του προβλήματος με αποτελεσματικά μέτρα. Είναι χαρακτηριστικό ότι οι υδροδοτικές ανάγκες της Καρπάθου αυξάνονται κατά 344% τη θερινή περίοδο.
Πρέπει, επίσης, να τονιστεί ότι το Υπουργείο Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής έχει στηρίξει, στο πλαίσιο των δυνατοτήτων του νησιωτικούς δήμους. Χαρακτηριστικό παράδειγμα ο Δήμος Λέρου που το 2025 ενισχύθηκε με στο ποσό των 327.600,00€ για τη λειτουργία και συντήρηση των μονάδων αφαλάτωσης για ένα χρόνο. Οι ανάγκες, όμως, για το 2026 και τα επόμενα χρόνια παραμένουν και είναι πιεστικές.
Ήδη στο νομοσχέδιο που έχει ήδη δοθεί σε διαβούλευση, προβλέπονται η επιτάχυνση των διαδικασιών για έργα ύδρευσης και αφαλάτωσης που θεωρούνται αναγκαία για να διασφαλιστεί η υδροδοτική επάρκεια.
Για τα συγκεκριμένα έργα, προβλέπεται κατάθεση προσφορών για τα έργα σε μόλις δέκα εργάσιμες ημέρες και ταχεία επιλογή του αναδόχου με βάση την καλύτερη οικονομική προσφορά.
Προβλέπεται, επίσης, ταχύτερη διαδικασία για την αδειοδότηση εγκαταστάσεων αφαλάτωσης.
Υπάρχουν, όμως, πολλά και δεδομένα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι ΔΕΥΑ και οι υπηρεσίες ύδρευσης νησιωτικών δήμων, για τα οποία πρέπει να αναζητηθούν λύσεις.
Τα κυριότερα προβλήματα είναι:
– Οι υψηλές χρεώσεις ενεργειακής κατανάλωσης των μονάδων αφαλάτωσης στα νησιά. Αν δεν αντιμετωπιστεί το πρόβλημα, θα έχουμε διόγκωση των οφειλών των ΔΕΥΑ και των νησιωτικών Δήμων στη ΔΕΗ ή μετακύλιση του κόστους στους καταναλωτές.
– Οι οφειλές που έχουν προς τη ΔΕΗ οι ΔΕΥΑ και οι νησιωτικοί δήμοι με αποτέλεσμα να δημιουργείται ένα καθεστώς οικονομικής ασφυξίας. Μάλιστα, η ΔΕΥΑ του Δήμου Σύμης έχει οφειλές ύψους δύο εκατομμυρίων ευρώ.
– Ελλείψεις εξειδικευμένου και έμπειρου προσωπικού, αλλά και αδυναμία διαχείρισης δημόσιων συμβάσεων από τις ΔΕΥΑ των νησιών και τις υπηρεσίες ύδρευσης των νησιωτικών δήμων. Καταγράφονται, επίσης, αδυναμίες στην περιβαλλοντική αδειοδότηση έργων ύδρευσης και αφαλάτωσης.
– Κενό ψηφιακού μετασχηματισμού των ΔΕΥΑ και των υπηρεσιών ύδρευσης των Δήμων στα ζητήματα διαχείρισης υδάτων, αλλά και επεξεργασίας και επαναχρησιμοποίησης λυμάτων.
Τα προβλήματα αυτά χρήζουν άμεσης αντιμετώπισης και η Πολιτεία οφείλει να εξετάσει προτάσεις, όπως:
1ον: Δεκαετές πρόγραμμα τεχνικής βοήθειας των ΔΕΥΑ και των νησιωτικών δήμων με την αξιοποίηση ευρωπαϊκών και εθνικών πόρων.
2ον: Καθιέρωση χαμηλού τιμολογίου ή κάλυψη μέρους του ενεργειακού κόστους των μονάδων αφαλάτωσης στα νησιά από τον κρατικό προϋπολογισμό για να μειωθεί το λειτουργικό κόστος και να μην επιβαρυνθούν οι πολίτες.
3ον: Ειδικό πλαίσιο ρύθμισης οφειλών των ΔΕΥΑ και των νησιωτικών δήμων προς τη ΔΕΗ.
4ον: Ευέλικτες διαδικασίες αδειοδότησης Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας που θα παρέχουν ενέργεια στις μονάδες αφαλάτωσης των νησιών.
5ον: Ειδικό χρηματοδοτικό πρόγραμμα με δικαιούχους ΔΕΥΑ και υπηρεσίες ύδρευσης νησιωτικών Δήμων για τη δημιουργία υποδομών επαναχρησιμοποίησης του νερού.
6ον: Μελέτες αξιοποίησης των δυνατοτήτων που παρέχει η ΑΙ (τεχνητή νοημοσύνη) από τις ΔΕΥΑ και τις υπηρεσίες των νησιωτικών δήμων ανά περίπτωση.
Κατόπιν των ανωτέρω
Ερωτώνται οι Κύριοι Υπουργοί
1. Με βάση τις ανωτέρω προτάσεις, αλλά και τον σχεδιασμό που υπάρχει, σε ποιες ενέργειες προτίθενται να προχωρήσουν για μια ολιστική και κυρίως αποτελεσματική αντιμετώπιση των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι ΔΕΥΑ και οι υπηρεσίες ύδρευσης των νησιωτικών δήμων;
Ο Ερωτών Βουλευτής
Μάνος Κόνσολας
Βουλευτής Δωδεκανήσου
