«Ουδείς που σπουδάζει ή διαμένει ήδη στο εξωτερικό θίγεται» επισημαίνουν πηγές του υπουργείου Εθνικής Άμυνας, αναφορικά με τις προτεινόμενες αλλαγές στο σχέδιο νόμου «Χάρτης μετάβασης των Ενόπλων Δυνάμεων στη Νέα Εποχή», που έχει κατατεθεί στη Βουλή.
Το νομοσχέδιο εισάγει ένα νέο μοντέλο θητείας, με στόχο τον εξορθολογισμό των αναβολών και των απαλλαγών, όπως τόνισε ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας κατά την παρουσίαση του σχεδίου νόμου. Ο κ. Δένδιας υπενθύμισε ότι η εκπλήρωση της στρατιωτικής θητείας αποτελεί συνταγματική υποχρέωση, σύμφωνα με το άρθρο 4 παρ. 6 του Συντάγματος.
Όσον αφορά το ισχύον καθεστώς για μόνιμους κατοίκους εξωτερικού, πηγές του υπουργείου υπενθυμίζουν ότι ως μόνιμος κάτοικος θεωρείται όποιος έχει διαμείνει συνεχόμενα 7 έτη για βιοποριστικούς λόγους ή συνολικά 11 χρόνια με τις σπουδές του στο εξωτερικό. Μετά το 33ο έτος, υπάρχει η δυνατότητα εξαγοράς της θητείας προς 810 ευρώ το μήνα, μετά από 20ήμερη παρουσία στο Κέντρο Εκπαίδευσης Νεοσυλλέκτων.
Όσοι γεννήθηκαν στο εξωτερικό και παρέμειναν εκεί μέχρι την ενηλικίωσή τους θεωρούνται κάτοικοι εξωτερικού, με υποχρέωση τρίμηνης θητείας και εξάμηνης παραμονής στην Ελλάδα ανά έτος έως την πλήρωσή της. Σε πρακτικό επίπεδο, όσοι έφυγαν μετά τα 18 για σπουδές ή εργασία στο εξωτερικό και ολοκληρώσουν την αναβολή τους έως το 28ο έτος, κρίνονται ανυπότακτοι. Ωστόσο, η δυνατότητα παρουσίας 30 ημερών το χρόνο επιτρέπει την εισαγωγή τους έως το 33ο έτος, οπότε και μπορούν να εξαγοράσουν τη θητεία τους.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του υπουργείου, η κατάχρηση των ευνοϊκών διατάξεων έχει αυξήσει σημαντικά τον αριθμό όσων απαλλάσσονται της θητείας. Την τελευταία πενταετία, 22.000 από τους 36.000 ανυπότακτους ήταν κάτοικοι εξωτερικού. Προσθέτοντας τους 46.000 απαλλαχθέντες για λόγους υγείας, το ποσοστό των χαμένων στρατευσίμων ξεπερνά το 30% σε σχέση με τους 35.000 κατά μέσο όρο καταταγέντες ανά έτος.
Στο νέο καθεστώς, που θα αφορά όσους συμπληρώνουν το 18ο έτος, παραμένουν οι ισχύουσες διατάξεις για όσους ήδη σπουδάζουν ή εργάζονται στο εξωτερικό, με μεταβατική περίοδο 15 ετών. Για να θεωρηθεί κάποιος κάτοικος εξωτερικού, η διαμονή πρέπει να έχει ξεκινήσει από τα 16 έτη και να επικαιροποιείται κάθε τριετία. Το δικαίωμα εξαγοράς μετατίθεται στο 40ό έτος, με κόστος 1.500 ευρώ το μήνα, σε μεταβατική περίοδο πέντε ετών.
Όπως τονίζουν οι ίδιες πηγές, ουσιαστικά επηρεάζονται μόνο όσοι επιχειρούν να αποφύγουν τη στράτευση συνδυάζοντας σπουδές και επαγγελματική σταδιοδρομία στο εξωτερικό. Οι Έλληνες της ομογένειας διατηρούν το δικαίωμα τρίμηνης θητείας και παραμονής έξι μηνών στην Ελλάδα ανά έτος έως την ολοκλήρωσή της.
Συνολικά, οι αλλαγές στοχεύουν στην αντιμετώπιση του δημογραφικού ζητήματος και των ανισοτήτων που δημιουργούσε το προηγούμενο «χαλαρό» καθεστώς, όπου υπήρχαν δύο κατηγορίες πολιτών: αυτοί που μπορούσαν να αποφύγουν τη θητεία λόγω σπουδών στο εξωτερικό και εκείνοι που εκπλήρωναν κανονικά την υποχρέωσή τους στην Ελλάδα, καταλήγουν οι πηγές του υπουργείου.
